Chơi thật nhiều ván là cách tiến bộ, nhưng không phải cách nhanh nhất. Người chơi tiến bộ nhanh thường làm thêm một việc: xem lại những ván mình vừa chơi. Mười phút xem lại một ván có thể dạy bạn nhiều hơn năm ván chơi tiếp mà không nghĩ.
Bài này hướng dẫn cách tự xem lại một ván cờ vây, không cần thầy, không cần máy phân tích.
Xem ngay khi còn nhớ
Thời điểm tốt nhất để xem lại là ngay sau ván, khi bạn còn nhớ mình đã nghĩ gì ở từng nước. Nếu để tới hôm sau, bạn chỉ còn thấy các nước đi, không còn thấy lý do.
Trên Cờ Vây Việt, nếu bạn đăng nhập tài khoản, ván chơi với máy và ván online đều được lưu. Bạn mở lại, bấm tới lùi từng nước để xem.
Thứ tự xem một ván
Lượt 1: xem nhanh toàn ván
Bấm qua các nước khá nhanh, chỉ để thấy câu chuyện của ván: ai chiếm góc nào, trận đánh lớn ở đâu, nhóm nào sống, nhóm nào chết. Đừng dừng ở từng nước.
Lượt 2: tìm khoảnh khắc đổi chiều
Tìm một hoặc hai khoảnh khắc mà cán cân thay đổi: một nhóm bị bắt, một vùng đất bị phá, một lần bị cắt. Thường một ván thua được quyết định bởi rất ít khoảnh khắc như vậy.
Lượt 3: lùi lại vài nước trước khoảnh khắc đó
Nước "mất" thường không phải nước hỏng thật. Nước hỏng thật hay đến sớm hơn vài nước: một điểm cắt bỏ sót, một nước hậu thủ đi quá sớm, một nhóm để yếu quá lâu. Bài tìm nước hỏng đi sâu vào việc này.
Năm câu hỏi cho mỗi ván
- Nhóm nào của mình chết, và nó bắt đầu yếu từ lúc nào?
- Có điểm cắt nào mình bỏ sót không?
- Mình có đếm điểm lần nào trong ván không, và kết quả đếm có khớp với cách mình chơi không?
- Ở quan tử, mình có bỏ lượt quá sớm, có quên nối, có để quân chết không?
- Nếu được đi lại một nước, đó là nước nào?
Câu cuối cùng là câu quan trọng nhất: nó buộc bạn chọn một bài học cụ thể thay vì cảm giác chung chung "mình chơi dở".
Ghi lại bài học
Chỉ xem mà không ghi thì bài học dễ trôi. Một cuốn sổ nhỏ hoặc ghi chú trên điện thoại là đủ: ngày, cỡ bàn, kết quả, bài học một câu. Sau vài chục ván, đọc lại, bạn sẽ thấy mình mắc đi mắc lại vài lỗi — và đó là thứ cần luyện. Chi tiết trong bài sổ lỗi cờ vây.
Đừng chỉ xem ván thua
Ván thắng cũng đáng xem. Nhiều ván thắng là nhờ đối phương sai, không phải nhờ bạn chơi tốt. Xem lại ván thắng giúp bạn tách hai thứ đó ra. Bài xem lại ván thắng có hướng dẫn riêng.
Không có máy phân tích thì sao
Hiện Cờ Vây Việt chưa có máy phân tích từng nước cho cờ vây. Tin tốt là xem lại tự thân vẫn rất hiệu quả, nhất là ở trình độ phong trào, khi phần lớn lỗi là những lỗi bạn tự thấy được nếu nhìn lại: nhóm yếu, điểm cắt, quan tử sai thứ tự. Việc tự tìm lỗi còn giúp bạn nhớ lâu hơn là được chỉ ra.
Xem ván 9×9 trước
Nếu mới bắt đầu, hãy tập xem lại các ván 9×9. Ván ngắn, ít khoảnh khắc, dễ tìm nước hỏng. Khi đã quen, chuyển sang 13×13 và 19×19. Bạn có thể chơi 9×9 và 13×13 với máy ở trang chủ, và cả ba cỡ bàn với người ở phòng online.
Một buổi xem lại mẫu
- Chơi 3 ván 9×9 với máy, mức vừa sức.
- Chọn ván thua sát nhất.
- Xem nhanh toàn ván (2 phút).
- Tìm khoảnh khắc đổi chiều (2 phút).
- Lùi lại tìm nước hỏng thật (3 phút).
- Ghi một câu bài học (1 phút).
- Chơi ván tiếp theo với đúng bài học đó trong đầu.
Tổng cộng chưa tới 10 phút cho phần xem lại, nhưng ván sau bạn sẽ chơi khác.
Xem lại ván online khác ván với máy
Ván với máy và ván với người có những điểm khác nhau khi xem lại:
- Ván với máy: lỗi thường là lỗi kỹ thuật (đếm khí sai, bỏ sót điểm cắt). Máy ở mức cao trừng phạt nhanh, nên nước hỏng thường gần nước mất nhóm.
- Ván với người: có thêm yếu tố tâm lý và đồng hồ. Có khi bạn thua không phải vì không biết mà vì vội, vì bị một nước bất ngờ làm rối. Khi xem lại, hãy ghi chú cả điều đó: "nước này đi vội vì còn ít giờ".
Cả hai loại đều đáng xem, nhưng câu hỏi bạn đặt ra nên khác nhau.
Xem lại cùng người khác
Nếu có bạn cùng học, hãy thử trao đổi ván: bạn xem ván của họ, họ xem ván của bạn. Người ngoài thường thấy lỗi mà người chơi không thấy, vì không bị cảm xúc của ván ảnh hưởng. Chỉ cần gửi cho nhau thời điểm và toạ độ nước muốn bàn.
Đừng xem lại khi đang bực
Ngay sau một ván thua đau, cảm xúc có thể khiến bạn tự trách quá mức hoặc đổ lỗi cho may mắn. Nếu thấy mình đang bực, nghỉ vài phút rồi hãy xem. Xem lại là để học, không phải để phán xét bản thân.
Câu hỏi thường gặp
Có nên xem lại mọi ván không?
Không cần. Chọn những ván thua sát, ván có trận đánh lớn, hoặc ván bạn thấy khó hiểu. Một hai ván mỗi buổi là đủ.
Xem lại bao lâu thì đủ?
Mười phút cho một ván 9×9, lâu hơn cho ván lớn. Quan trọng là tìm được một bài học cụ thể.
Không nhớ mình đã nghĩ gì ở một nước thì sao?
Đó là lý do nên xem ngay sau ván. Nếu không nhớ, hãy tự hỏi lúc đó lẽ ra nên nghĩ gì.
Ván online có được lưu không?
Có, nếu bạn đăng nhập tài khoản trước khi chơi. Ván chơi với máy cũng được lưu.
Có cần xem lại cả những ván hoà không?
Với komi 7,5 trên site, cờ vây không có hoà. Nhưng những ván thắng hay thua với cách biệt rất nhỏ nên được xem như những ván quan trọng nhất, vì một nước khác đi đã có thể đổi kết quả.
