Nhiều người nghĩ bàn 9×9 chỉ là "cờ vây tập đi", chơi vài ván rồi phải lên bàn lớn mới là cờ thật. Thực tế ngược lại: bàn 9×9 là một môn chơi hoàn chỉnh, đòi hỏi tính toán chính xác, và là cách học nhanh nhất cho người mới. Dưới đây là lý do.
Lý do 1: Nhiều ván hơn, học nhanh hơn
Một ván 9×9 thường chỉ mươi đến hai mươi phút. Một ván 19×19 có thể mất cả tiếng hoặc hơn. Trong cùng một buổi tối, bạn chơi được năm, sáu ván 9×9 thay vì một ván 19×19.
Học cờ là học qua số lần trải nghiệm: số lần bị bắt nhóm, số lần làm được hai mắt, số lần tính sai khí. Nhiều ván ngắn cho bạn nhiều bài học hơn một ván dài.
Lý do 2: Lỗi hiện ra rõ ràng
Trên bàn 19×19, bạn có thể mất một nhóm nhỏ mà vẫn thắng, và không biết mình vừa sai ở đâu. Trên bàn 9×9, mỗi nhóm đều quan trọng: mất một nhóm thường là thua ván. Lỗi hiện ra ngay, và bạn nhớ lâu.
Điều này nghe khắc nghiệt nhưng rất tốt cho việc học. Bàn nhỏ buộc bạn phải cẩn thận với từng quân.
Lý do 3: Nhìn được toàn bàn
81 giao điểm vừa tầm mắt. Bạn thấy được cùng lúc đất của mình, đất đối phương, nhóm nào đang yếu. Trên bàn lớn, người mới thường chỉ nhìn một góc và bỏ quên phần còn lại.
Khả năng nhìn toàn bàn là kỹ năng cần xây từ sớm, và bàn 9×9 là nơi xây dễ nhất.
Lý do 4: Mọi kỹ thuật cơ bản đều có mặt
Trong một ván 9×9 bạn sẽ gặp:
- Bắt quân và cứu quân (xem khí và bắt quân).
- Làm mắt và phá mắt (xem hai mắt là sống).
- Cướp ở đường biên (xem luật cướp).
- Đóng biên và đếm điểm cuối ván.
Nói cách khác, bàn nhỏ dạy đủ các "động tác" cơ bản. Bàn lớn chỉ thêm không gian để kết hợp chúng.
Lý do 5: Ít áp lực chọn nước
Trên bàn trống 19×19, người mới thường không biết đặt quân đầu tiên ở đâu: có quá nhiều lựa chọn. Bàn 9×9 hẹp hơn nhiều; những nước hợp lý gần như tự hiện ra. Bạn tập trung được vào đánh nhau và sống chết, thứ quan trọng hơn bố cục ở giai đoạn đầu.
Những gì bàn 9×9 không dạy tốt
Công bằng mà nói, bàn nhỏ có giới hạn:
- Bố cục gần như không có. Không có khái niệm chọn góc, chọn hướng phát triển giữa bốn góc.
- Cân bằng giữa đất và thế ít rõ ràng, vì trung tâm quá gần mọi góc.
- Định thức ở góc hầu như không áp dụng được.
Đó là lý do cuối cùng bạn vẫn nên lên 13×13 rồi 19×19. Bài bàn cờ vây 9×9, 13×13 và 19×19 nói kỹ về lộ trình chuyển bàn.
Cách chơi 9×9 để học được nhiều nhất
- Chơi với máy ở mức vừa sức: thắng khoảng một nửa số ván là mức tốt nhất để học. Trên trang chủ có bốn mức để chọn.
- Đi chậm những lúc đánh nhau, đi nhanh những nước hiển nhiên.
- Sau mỗi ván thua, tìm một nước: nước nào làm nhóm của mình bắt đầu nguy.
- Đổi màu thường xuyên: cầm Trắng dạy bạn phòng thủ, cầm Đen dạy bạn tận dụng nước đi trước.
Khi nào chuyển sang bàn lớn hơn
Không có mốc cố định, nhưng các dấu hiệu tốt là: bạn ít khi mất nhóm vì quên đếm khí, bạn thắng máy ở mức vừa khá đều, và bạn bắt đầu tò mò về chuyện "nên đi góc nào trước". Lúc đó 13×13 sẽ thấy thú vị thay vì đáng sợ.
Những điều bàn 9×9 dạy rất rõ
Có vài bài học mà bàn 9×9 dạy rõ hơn hẳn bàn lớn:
- Giá trị của một nước. Trên bàn nhỏ, mỗi nước chiếm một phần đáng kể của bàn. Bạn sẽ sớm cảm nhận nước nào lớn, nước nào nhỏ.
- Hậu quả của việc tham. Vây một vùng quá rộng trên 9×9 gần như luôn bị xâm nhập ngay. Bạn học cách cân bằng giữa tham và chắc.
- Kết thúc ván. Ván ngắn nên bạn trải qua giai đoạn đóng biên, bắt quân chết và bỏ lượt rất thường xuyên. Nhiều người chơi bàn lớn lâu năm vẫn lúng túng ở giai đoạn này vì ít khi đi tới cuối ván một cách cẩn thận.
Ngoài ra, ván 9×9 rất hợp để thử nghiệm. Muốn thử một nước đầu lạ, một cách tấn công mới, hãy thử trên 9×9: thua cũng chỉ mất mười lăm phút, và bạn biết ngay ý tưởng đó có ổn không.
Chơi 9×9 với người thật
Khi đã quen máy, hãy thử chơi online 9×9 với người. Người thật có phong cách đa dạng: có người tấn công dồn dập, có người chơi chắc chắn. Mỗi kiểu đối thủ dạy bạn một cách phản ứng khác.
Một ván 9×9 điển hình trông thế nào
Để hình dung, một ván 9×9 giữa hai người mới thường có ba đoạn. Đoạn đầu, mỗi bên đặt vài quân quanh trung tâm và các điểm sao. Đoạn giữa, quân hai bên chạm nhau, có một hai nhóm bị đánh khí, có khi một nhóm bị bắt. Đoạn cuối, hai bên đóng biên, bắt nốt quân chết, rồi bỏ lượt. Cả ba đoạn diễn ra trong chưa đầy hai mươi phút, và mỗi đoạn đều có bài học riêng.
Câu hỏi thường gặp
Người chơi mạnh có chơi 9×9 không?
Có. Bàn 9×9 là bài luyện tính toán rất tốt, và nhiều người chơi lâu năm vẫn chơi thường xuyên vì nhịp nhanh.
Komi trên bàn 9×9 là bao nhiêu?
Trên trang là 7,5, giống các cỡ bàn khác. Nó bù cho lợi thế đi trước của Đen.
Có thể thắng 9×9 bằng cách chỉ phòng thủ không?
Rất khó. Bàn nhỏ, đất ít, nếu chỉ thủ thì đối phương chiếm phần lớn bàn. Phải cân bằng giữa làm đất và giữ nhóm sống.
Nên chơi bao nhiêu ván 9×9 trước khi lên 13×13?
Không có con số chuẩn. Hãy dựa vào các dấu hiệu ở trên hơn là số ván. Với nhiều người, vài chục ván là đủ để thấy sẵn sàng.
Chơi 9×9 online có ghép được đối thủ không?
Có. Trang online cho chọn bàn 9×9, 13×13 hoặc 19×19 khi tìm đối thủ hoặc mời bạn bằng link.
