Ai học cờ vây cũng trải qua giai đoạn thua liên tục mà không rõ vì sao. Tin tốt là phần lớn các ván thua ở giai đoạn đầu đến từ một số lỗi lặp đi lặp lại. Nhận ra chúng, bạn tiến bộ rất nhanh. Dưới đây là mười lỗi hay gặp nhất, chia làm ba nhóm.
Nhóm 1: Khí và bắt quân
Lỗi 1. Không đếm khí nhóm yếu
Đây là lỗi số một. Người mới mải nhìn chỗ mình muốn tấn công, quên rằng nhóm của mình ở góc kia chỉ còn hai khí. Đối phương đánh một nước, nhóm còn một khí, và nước sau bị bắt.
Cách sửa: trước mỗi nước, nhìn nhóm yếu nhất của mình trong hai giây. Đọc khí và bắt quân để đếm khí đúng.
Lỗi 2. Đuổi bắt quân nhỏ mà để nhóm lớn nguy
Bắt được quân đối phương rất sướng, nên người mới hay dồn nhiều nước để đuổi một hai quân. Trong lúc đó, đối phương dùng các nước "chạy" để vây nhóm lớn của bạn.
Cách sửa: trước khi đuổi, hỏi: bắt được thì mình được bao nhiêu, và nếu đối phương bỏ quân đó để đánh chỗ khác thì mình mất bao nhiêu.
Lỗi 3. Không nhận ra hình không chạy thoát
Có những hình quân mà dù chạy bao nhiêu cũng bị bắt, nổi tiếng nhất là thang và lưới. Người mới cứ kéo dài nhóm bị đuổi, cuối cùng mất cả chục quân thay vì một quân.
Cách sửa: đọc bài bắt quân cơ bản: thang và lưới. Khi nhận ra hình không thoát, bỏ sớm.
Lỗi 4. Tự lấp khí của chính mình
Đặt quân sát nhóm mình ở chỗ không cần, làm nhóm mất khí. Hay xảy ra khi bị đối phương vây và muốn "chặn" bằng mọi giá.
Cách sửa: mỗi quân đặt sát nhóm mình phải làm tăng hoặc giữ khí, hoặc có lý do rõ ràng.
Nhóm 2: Hình quân và đất
Lỗi 5. Bò dọc đường số một, số hai
Quân ở đường số một (sát mép) chỉ tạo được rất ít đất và dễ bị bắt. Người mới hay bị đối phương đẩy xuống mép rồi bò dọc theo, mỗi nước chỉ được một điểm trong khi đối phương được tường vững chắc.
Cách sửa: trong phần lớn ván, ưu tiên đường số ba và số bốn. Chỉ đi đường một, đường hai khi đóng biên cuối ván hoặc để sống.
Lỗi 6. Quân dính cục
Đặt quân sát nhau thành khối vuông: chắc chắn nhưng chậm, ít đất và ít khí so với số quân. Đối phương đi thoáng hơn, mỗi nước chiếm nhiều chỗ hơn.
Cách sửa: học các bước nhảy thoáng hơn: nhảy một (cách một giao điểm), bước mã. Chúng nhanh mà vẫn khó bị cắt.
Lỗi 7. Chỉ làm đất, không nghĩ đến sống chết
Vây một vùng đất lớn nhưng tường mỏng, có chỗ hở. Đối phương xâm nhập vào và sống ngay trong đất bạn.
Cách sửa: vùng đất càng lớn càng dễ bị xâm nhập. Đừng tham vây quá rộng khi tường chưa chắc.
Nhóm 3: Thói quen trong ván
Lỗi 8. Luôn trả lời nước của đối phương
Đối phương đi đâu, người mới trả lời ngay chỗ đó. Kết quả: đối phương cầm nhịp, còn bạn chỉ chạy theo.
Cách sửa: trước khi trả lời, hỏi: nước của đối phương có thật sự đe doạ không? Nếu không, đi chỗ lớn nhất trên bàn.
Lỗi 9. Bỏ lượt quá sớm
Cuối ván, thấy đối phương bỏ lượt, người mới bỏ theo trong khi đường biên còn hở, hoặc còn quân chết chưa bắt. Trên trang Cờ Vây Việt, quân chết chưa bắt vẫn được tính trên bàn.
Cách sửa: đọc bỏ lượt và kết thúc ván và dùng danh sách kiểm tra bốn câu trước khi bỏ.
Lỗi 10. Chơi quá nhanh ở lúc quan trọng
Đi nhanh cả ván, kể cả lúc hai nhóm đang đua khí. Lúc đánh nhau cần tính, không cần nhanh.
Cách sửa: đi nhanh những nước hiển nhiên, chậm lại khi có nhóm nào đó ít khí.
Sửa lỗi thế nào cho hiệu quả
Đừng cố sửa cả mười lỗi cùng lúc. Chọn một lỗi mà bạn mắc nhiều nhất, chơi năm ván trên trang chủ chỉ tập trung vào lỗi đó. Sau đó chuyển sang lỗi tiếp theo. Đăng nhập ở tài khoản để lưu ván và xem lại, việc tìm lỗi sẽ dễ hơn nhiều.
Ba lỗi hay đi cùng nhau
Trong thực tế, các lỗi trên thường không xuất hiện riêng lẻ. Một chuỗi điển hình: người mới trả lời theo phản xạ (lỗi 8) mỗi nước của đối phương, dần dần bị đẩy xuống đường số một (lỗi 5), nhóm dài ra nhưng không đếm khí (lỗi 1), và cuối cùng mất cả nhóm. Nhận ra chuỗi này giúp bạn dừng lại sớm: khi thấy mình đang bò dọc mép bàn theo nhịp của đối phương, hãy dừng và tìm cách thoát ra đường ba, đường bốn, hoặc bỏ một phần để đi chỗ khác.
Một chuỗi khác cũng hay gặp: tham vây đất rộng (lỗi 7), đối phương xâm nhập, người mới hoảng và đuổi bắt nhóm xâm nhập bằng mọi giá (lỗi 2), trong lúc đó tường của chính mình bị cắt và một nhóm khác chết. Bài học: khi đối phương xâm nhập, hãy bình tĩnh đánh giá xem nhóm đó có thật sự sống được không trước khi dồn mọi nước vào đuổi.
Câu hỏi thường gặp
Lỗi nào quan trọng nhất cần sửa trước?
Lỗi không đếm khí. Nó gây ra phần lớn các ván thua ở giai đoạn đầu, và sửa được nó là bước tiến lớn nhất.
Vì sao đường số ba và số bốn lại tốt?
Đường số ba cân bằng giữa làm đất và an toàn; đường số bốn thiên về sức ảnh hưởng ra trung tâm. Đường số một, số hai quá thấp, ít đất.
Có phải lúc nào cũng không nên trả lời đối phương?
Không. Nếu nước của đối phương đe doạ bắt nhóm hoặc lấn một vùng lớn, phải trả lời. Chỉ đừng trả lời theo phản xạ khi nước đó không đe doạ gì.
Làm sao biết một vùng đất có dễ bị xâm nhập?
Nhìn độ rộng và độ kín của tường. Vùng rộng, tường có chỗ hở, không có quân ở bên trong thì đối phương dễ vào sống.
Chơi với máy có giúp sửa lỗi không?
Có, vì máy trừng phạt lỗi rất nhất quán. Mỗi lần mất nhóm là một lần nhắc bạn về khí và mắt.
