Trên bàn 19×19, hầu hết ván cờ bắt đầu bằng việc chiếm góc. Nhưng chiếm góc bằng điểm nào? Có bốn điểm hay gặp nhất, khác nhau ở độ cao so với mép bàn. Điểm càng thấp thì càng chắc đất; điểm càng cao thì càng hướng ra trung tâm. Không có điểm nào luôn tốt nhất; mỗi điểm phù hợp với một phong cách.
Cách gọi điểm theo số dòng đếm từ hai mép gần nhất, ví dụ "4-4" nghĩa là dòng thứ tư tính từ cả hai mép.
Điểm sao (4-4)
Điểm sao là điểm có chấm đen trên bàn, cách hai mép bốn dòng. Ở góc dưới trái là d4.
Mạnh ở: chiếm góc chỉ bằng một nước, không cần thêm quân để "khép" góc. Hướng ra trung tâm và cả hai cạnh cân bằng, rất hợp để phát triển nhanh.
Yếu ở: góc bên dưới điểm sao còn hở. Đối phương có thể xâm nhập vào điểm 3-3 và sống ngay trong góc. Đổi lại, bên cầm điểm sao thường được một bức tường hướng ra ngoài.
Điểm sao phù hợp với người thích tốc độ và thế, sẵn sàng đổi đất góc lấy ảnh hưởng.
Tiểu mục (3-4)
Tiểu mục cách một mép ba dòng, mép kia bốn dòng. Ở góc dưới phải trong sơ đồ là r4.
Mạnh ở: cân bằng giữa đất và thế. Nếu đi thêm một nước khép góc, góc trở nên rất chắc.
Yếu ở: cần thêm một nước mới thật sự giữ góc. Nếu chưa kịp khép, đối phương tiếp cận và hai bên bắt đầu một chuỗi định thức.
Tiểu mục là lựa chọn truyền thống, phù hợp với lối chơi vững vàng. Nhiều định thức quen thuộc nhất bắt đầu từ tiểu mục.
Điểm 3-3
Điểm 3-3 cách hai mép ba dòng. Trong sơ đồ là r17 ở góc trên phải.
Mạnh ở: góc chắc chắn ngay từ nước đầu, rất khó bị tấn công.
Yếu ở: thấp, đất góc không lớn, và đối phương dễ dựng tường từ phía trên để lấy thế. Nếu chơi 3-3 ở cả bốn góc, bạn dễ có nhiều đất nhỏ nhưng thế yếu.
Điểm 3-3 phù hợp với người thích đất chắc, và thường được dùng như một nước xâm nhập vào góc điểm sao của đối phương.
Cao mục (4-5)
Cao mục cách một mép bốn dòng, mép kia năm dòng. Trong sơ đồ là d15 ở góc trên trái.
Mạnh ở: hướng mạnh ra một cạnh và trung tâm, hợp để tạo thế.
Yếu ở: góc bên dưới rất hở, đối phương có thể lấy đất góc dễ dàng. Cao mục ít phổ biến hơn ba điểm trên, thường dùng khi người chơi có kế hoạch rõ ràng về thế.
Chọn điểm nào khi mới học
Khi mới chơi 19×19, hãy thử điểm sao. Lý do:
- Chỉ một nước là có góc, bạn có thời gian đi chỗ khác.
- Các chuỗi nước sau đó tương đối đơn giản.
- Bạn học được cách đối phó với xâm nhập 3-3, một tình huống rất hay gặp.
Sau đó thử tiểu mục để hiểu khái niệm khép góc và tiếp cận. Để ý xem phong cách nào hợp với mình.
Mỗi điểm và bàn 13×13
Trên bàn 13×13, điểm sao nằm ở d4 và tương tự, còn tiểu mục là c4 hoặc d3. Vì bàn nhỏ, góc và cạnh gần nhau, lựa chọn góc ảnh hưởng nhanh tới trung tâm. Chơi thử trên trang chủ ở bàn 13×13 để cảm nhận.
Chọn điểm theo toàn bàn
Chọn điểm chiếm góc không nên tách rời các góc khác. Nếu bạn đã có hai góc điểm sao, góc thứ ba chọn tiểu mục có thể giúp bố cục cân bằng hơn giữa thế và đất. Nếu đối phương đã chiếm các góc bằng điểm thấp và chắc, bạn có thể chọn điểm cao hơn để hướng ra trung tâm, nơi họ ít ảnh hưởng. Ngược lại, nếu đối phương có nhiều thế, chọn điểm thấp để giữ đất chắc là cách cân bằng.
Một cách nghĩ đơn giản: nhìn cả bốn góc như một bức tranh. Bức tranh nên có cả đất lẫn thế, và các góc nên hỗ trợ nhau thay vì mỗi góc một hướng.
Điểm sao và nhịp độ
Vì điểm sao chiếm góc chỉ bằng một nước, người chơi điểm sao thường có nhịp nhanh hơn: sau bốn nước đầu, họ có thể đã chiếm hai góc và bắt đầu mở rộng cạnh, trong khi người chơi tiểu mục còn cần thêm nước khép. Nhịp nhanh là lợi thế, nhưng đi kèm rủi ro góc bị xâm nhập. Đây là cuộc trao đổi mà mỗi người chơi phải tự cân nhắc theo phong cách của mình.
Câu hỏi thường gặp
Điểm sao có dễ bị mất góc không?
Có thể bị xâm nhập ở 3-3. Nhưng khi đối phương xâm nhập, bên điểm sao thường được bức tường bên ngoài để bù lại. Đó là một cuộc trao đổi, không hẳn là mất.
Vì sao tiểu mục cần khép góc?
Vì quân tiểu mục nằm lệch về một phía, góc còn chỗ để đối phương tiếp cận. Một nước khép giúp góc thành vùng đất chắc chắn.
Người mới có nên chơi điểm 3-3 ở mọi góc?
Không nên. Bạn sẽ có đất nhỏ ở bốn góc nhưng đối phương có thế lớn, rồi làm đất lớn ở cạnh và trung tâm.
Có cần nhớ các định thức cho từng điểm không?
Chưa cần. Hiểu mỗi điểm mạnh yếu ở đâu quan trọng hơn. Định thức nên học dần qua các ván thật.
Các điểm này có quan trọng trên bàn 9×9 không?
Ít hơn nhiều. Trên 9×9, góc, cạnh và trung tâm quá gần nhau, nên người ta thường đi gần trung tâm ngay từ đầu.
Cao mục có hợp với người mới không?
Chưa nên dùng nhiều khi mới học. Cao mục nhường đất góc khá nhiều, và nếu không có kế hoạch dùng thế rõ ràng, bạn dễ bị đối phương lấy góc mà không được gì bù lại.
Vì sao gọi là điểm sao?
Vì đó là những điểm được đánh chấm trên bàn cờ để dễ định vị, trông như những ngôi sao nhỏ. Các điểm sao ở góc trùng với điểm 4-4, nên cái tên được dùng cho cả nước chiếm góc ở đó.
Điểm 3-3 có bị tấn công từ phía trên không?
Có thể bị đối phương đè từ phía trên để dựng tường, nhưng nhóm 3-3 gần như luôn sống. Cái giá là đất góc nhỏ và đối phương có thế.
