Bạn đã biết hai mắt là sống. Nhưng có một cái bẫy mà người mới rơi vào rất thường xuyên: đếm được "hai mắt", yên tâm bỏ nhóm, rồi nhóm vẫn bị bắt. Nguyên nhân thường là một trong hai mắt là mắt giả. Bài này giúp bạn nhận ra chúng.
Mắt thật và mắt giả khác nhau ở đâu
Một mắt thật là điểm trống mà toàn bộ quân bao quanh nó thuộc về cùng một nhóm đã nối liền, hoặc chắc chắn sẽ nối được. Đối phương không thể đặt quân vào (tự sát), cũng không thể đánh vào quân bao quanh để phá.
Một mắt giả là điểm trống được bao quanh bởi quân của bạn, nhưng những quân đó chưa nối với nhau, và điểm nối lại nằm ngoài tầm kiểm soát. Đối phương có thể đánh vào một phần quân bao quanh, đưa nó vào tình thế chỉ còn một khí, mà khí đó chính là cái "mắt". Để cứu phần quân đó, bạn buộc phải đặt quân vào chính cái mắt để nối. Mắt biến mất.
Nhìn các điểm chéo
Cách nhận ra đơn giản nhất: nhìn các điểm chéo quanh cái mắt.
- Ở giữa bàn: mắt có bốn điểm chéo. Nếu đối phương chiếm được hai trong bốn điểm chéo, mắt thường là mắt giả.
- Ở cạnh bàn: mắt chỉ có hai điểm chéo (hai điểm kia nằm ngoài bàn). Chỉ cần đối phương chiếm một điểm chéo, mắt thường là mắt giả.
- Ở góc: mắt chỉ có một điểm chéo. Đối phương chiếm điểm đó là mắt giả.
Lý do: các điểm chéo chính là những điểm giúp các quân bao quanh mắt nối với nhau. Mất chúng, các quân bao quanh bị tách rời.
Một cách hình dung
Hãy tưởng tượng một mắt ở cạnh bàn, bao bởi ba quân của bạn: một quân bên trái, một quân bên phải, một quân phía trên. Nếu hai quân trái và phải nối với quân phía trên qua hai điểm chéo, mắt thật. Nếu đối phương đã chiếm một điểm chéo, quân bên đó chỉ nối được với phần còn lại qua chính cái mắt. Đối phương đánh vào quân đó, bạn phải lấp mắt để nối, và cái mắt biến mất.
Hậu quả trong ván
Nhóm có một mắt thật và một mắt giả thực chất chỉ có một mắt, và như đã biết, một mắt là chết nếu bị vây kín. Người mới thường chỉ phát hiện khi đối phương đánh vào phần quân bao quanh mắt giả, lúc đó đã quá muộn.
Tấn công bằng mắt giả
Ngược lại, khi tấn công, một chiến thuật rất hiệu quả là biến mắt của đối phương thành mắt giả: chiếm điểm chéo quan trọng trước khi đối phương kịp nối. Nhiều khi một nước ở điểm chéo đáng giá hơn nhiều nước đánh khí trực tiếp.
Thói quen kiểm tra
Khi đếm mắt cho một nhóm:
- Chỉ vào từng mắt.
- Nhìn các điểm chéo của mắt đó (bốn, hai hoặc một tuỳ vị trí).
- Đếm xem đối phương đã chiếm mấy điểm chéo.
- Nếu đạt ngưỡng (hai ở giữa bàn, một ở cạnh, một ở góc), đánh dấu là mắt giả và tính lại.
Luyện tập
Trong các ván 9×9 trên trang chủ, cạnh bàn là nơi mắt giả xuất hiện nhiều nhất, vì chỉ cần một điểm chéo. Mỗi khi thấy nhóm của mình ở cạnh có "hai mắt", kiểm tra điểm chéo. Xem lại ván trong tài khoản để tìm những lần nhóm chết vì mắt giả. Đọc thêm hình chết cơ bản để hiểu vùng mắt.
Một cảnh quen thuộc ở cạnh bàn
Hình dung một nhóm đen dài dọc cạnh dưới, bị quân trắng vây từ phía trên. Nhóm đen có hai "chỗ trống" ở đường một, cách nhau vài điểm, và người cầm Đen yên tâm: hai mắt, sống rồi. Nhưng một trong hai chỗ trống đó có một điểm chéo ở đường hai đã bị Trắng chiếm từ trước. Trắng đánh vào quân đen bên cạnh chỗ trống ấy, đưa nó vào thế chỉ còn một khí, và khí đó chính là chỗ trống. Đen buộc phải đặt quân vào để nối, và "mắt" biến mất. Nhóm đen giờ chỉ còn một mắt thật, và Trắng thong thả lấp khí bên ngoài để bắt.
Bài học: đếm mắt bằng điểm chéo, không bằng số chỗ trống. Hai chỗ trống chưa chắc là hai mắt.
Sửa mắt giả trước khi quá muộn
Nếu phát hiện một mắt của mình có nguy cơ thành mắt giả, thường có hai cách:
- Nối các quân bao quanh mắt bằng một nước ở chỗ khác (không qua cái mắt), để mắt thành mắt thật.
- Làm thêm một mắt thật ở chỗ khác trong nhóm, để không phụ thuộc vào mắt đáng nghi.
Cả hai đều tốn một nước, nhưng rẻ hơn nhiều so với mất cả nhóm.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao biết mắt là thật hay giả nhanh nhất?
Nhìn điểm chéo. Ở cạnh bàn, chỉ cần đối phương có một điểm chéo là đáng nghi. Ở giữa bàn, hai điểm chéo.
Mắt giả có bao giờ thành mắt thật được không?
Có, nếu bạn kịp nối các quân bao quanh bằng cách khác, không qua cái mắt. Khi các quân đã nối liền, mắt trở thành mắt thật.
Vì sao cạnh bàn dễ có mắt giả hơn?
Vì mắt ở cạnh chỉ có hai điểm chéo trên bàn. Mất một điểm là đã mất một nửa khả năng nối.
Có phải nhóm có hai mắt giả là chết chắc?
Nếu nhóm bị vây kín và không có cách nào khác để nối hoặc làm thêm mắt, đúng vậy. Nhưng nếu nhóm còn chạy ra được hoặc nối với nhóm sống khác, vẫn còn đường.
Người mới có hay gặp mắt giả không?
Rất hay, nhất là ở cạnh bàn khi bị đối phương ép dọc theo cạnh. Đó là lý do nên tập kiểm tra điểm chéo sớm.
Đối phương có luôn nhận ra mắt giả của mình không?
Người chơi mạnh thường nhận ra rất nhanh. Người mới thì có khi bỏ qua. Nhưng đừng trông vào điều đó; hãy tự sửa mắt giả của mình khi có thời gian.
Có nên chiếm điểm chéo của đối phương ngay khi thấy?
Nếu nhóm đối phương đang yếu và mắt đó quan trọng với họ, chiếm điểm chéo thường là nước rất mạnh. Nếu nhóm đó đã chắc sống bằng cách khác, nước đó có thể chỉ nhỏ.
