Góc là nơi nhóm quân sống dễ nhất, vì hai mép bàn giúp tạo mắt với ít quân (xem góc, cạnh và trung tâm). Nhưng góc cũng có những đặc điểm khiến nhóm tưởng sống lại chết: mắt giả dễ hình thành, khí ít, và có những điểm then chốt đặc biệt. Bài này tổng hợp những điều cần biết.
Vì sao góc dễ sống
Một nhóm ở góc cần ít quân nhất để bao quanh một vùng trống, vì hai phía đã có mép bàn. Vì thế những hình sống nhỏ nhất đều nằm ở góc hoặc cạnh. Ví dụ hình bốn điểm thẳng ở cạnh dưới đây:
Như đã giải thích trong hình chết cơ bản, bốn điểm thẳng là hình sống, miễn là Đen trả lời đúng.
Vì sao góc cũng dễ chết
Có ba lý do:
1. Khí ít
Quân ở góc chỉ có hai khí, ở cạnh có ba. Một nhóm ở góc bị vây kín thường có ít khí bên ngoài, nên trong các cuộc đua khí, nhóm góc dễ thua nếu không có mắt.
2. Mắt giả dễ hình thành
Một mắt ở góc chỉ có một điểm chéo. Đối phương chiếm được điểm đó là mắt thành mắt giả. Nhiều nhóm góc tưởng có hai mắt, thực ra chỉ có một.
3. Vùng mắt nhỏ
Vì góc chật, vùng mắt thường chỉ ba, bốn điểm. Những vùng nhỏ này có điểm then chốt, và nếu đối phương chiếm trước, nhóm chết.
Điểm 1-2: chỗ hay bị bỏ quên
Ở góc, điểm nằm trên đường số một, cách góc một điểm (như b1 hoặc a2) thường có vai trò đặc biệt. Nhiều hình sống chết ở góc có điểm then chốt ngay tại đó, vì chiếm nó có thể làm vùng mắt bị thu hẹp hoặc tạo mắt giả. Khi phân tích nhóm góc, đừng quên nhìn các điểm sát mép bàn.
Mở rộng vùng mắt hay chiếm điểm then chốt
Khi nhóm ở góc bị đe doạ, có hai cách tự cứu:
- Mở rộng vùng mắt: đặt quân ra ngoài để vùng trống bên trong lớn hơn, đủ làm hai mắt thoải mái.
- Chiếm điểm then chốt: chia vùng hiện có thành hai mắt ngay.
Nguyên tắc: nếu mở rộng được mà không bị chặn, thường là cách an toàn. Nếu không mở rộng được, chiếm điểm then chốt.
Ngược lại, khi tấn công nhóm góc: thu hẹp vùng mắt từ bên ngoài trước, rồi đánh vào điểm then chốt.
Thói quen kiểm tra nhóm góc
- Đếm vùng mắt: bao nhiêu điểm, hình gì.
- Kiểm tra mắt giả: điểm chéo của mỗi mắt có bị đối phương chiếm không.
- Đếm khí bên ngoài: nếu đối phương vây và đua khí, mình còn bao nhiêu.
- Nhìn điểm 1-2: có điểm nào sát mép mà đối phương đặt vào sẽ gây rắc rối không.
Luyện tập
Bàn 9×9 trên trang chủ có rất nhiều tình huống sống chết ở góc, vì bốn góc chiếm phần lớn bàn. Mỗi khi một nhóm góc bị đe doạ, dừng lại và làm bốn bước kiểm tra. Xem lại trong tài khoản những lần nhóm góc chết để tìm bước nào mình bỏ qua.
Xâm nhập vào góc của đối phương
Hiểu sống chết ở góc cũng giúp bạn khi tấn công. Khi đối phương có một góc trông rộng, câu hỏi là: nếu mình đặt một quân vào trong, nó có sống được không? Những điều nên kiểm tra:
- Góc có đủ rộng để nhóm xâm nhập làm vùng mắt ba, bốn điểm không?
- Đối phương có điểm yếu ở tường bao quanh góc không, ví dụ điểm cắt, hay nhóm tường ít khí?
- Mình có quân hỗ trợ gần đó không, để nhóm xâm nhập có thể nối ra nếu không sống được?
Nếu cả ba câu đều "không", xâm nhập thường là tặng quân cho đối phương. Nếu có ít nhất một câu "có", đáng cân nhắc.
Phòng thủ góc khi bị xâm nhập
Khi đối phương đặt quân vào góc của bạn, nguyên tắc phòng thủ là thu hẹp vùng sống của quân xâm nhập thay vì đánh khí trực tiếp. Chặn không cho nó mở rộng dọc cạnh, rồi chiếm điểm then chốt của vùng còn lại. Quân xâm nhập không có không gian thì không làm được hai mắt, dù bạn chưa lấp khí nào.
Sai lầm hay gặp là đánh vội vào quân xâm nhập từ phía ngoài, đẩy nó bò dọc cạnh và vô tình cho nó thêm không gian để sống.
Câu hỏi thường gặp
Nhóm ở góc cần bao nhiêu quân để sống?
Không có con số cố định; phụ thuộc hình dạng và việc đối phương có quân gần không. Nhưng ở góc, nhóm cần ít quân hơn ở cạnh hay giữa bàn để có cùng vùng mắt.
Vì sao mắt ở góc dễ thành mắt giả?
Vì chỉ có một điểm chéo. Chỉ cần đối phương chiếm điểm đó, các quân bao quanh mắt không nối được với nhau ngoài việc lấp chính cái mắt.
Khi bị tấn công ở góc, nên mở rộng hay làm mắt?
Nếu mở rộng được an toàn, mở rộng. Nếu không, chiếm điểm then chốt để chia vùng mắt.
Bốn điểm thẳng ở góc có khác bốn điểm thẳng ở cạnh?
Nguyên lý giống nhau: có hai điểm giữa nên sống. Nhưng ở góc, cần kiểm tra thêm mắt giả và khí bên ngoài.
Nên học sống chết góc trên bàn nào?
Bàn 9×9 và 13×13 là tốt nhất, vì góc chiếm tỉ lệ lớn và tình huống xuất hiện thường xuyên.
Nhóm góc có thể sống nhờ seki không?
Có. Góc chật nên đôi khi nhóm xâm nhập và nhóm phòng thủ kẹt nhau, không ai lấp khí chung được. Kết quả là sống chung. Xem bài về seki để nhận ra tình huống này.
Có nên tự bắt quân chết của đối phương trong góc mình trước khi hết ván?
Trên trang Cờ Vây Việt thì nên, vì máy tính điểm đúng theo những gì có trên bàn. Việc này không làm mất điểm vì cách tính diện tích vẫn tính quân của bạn trong đất của bạn.
Góc 3-3 đơn độc có tự sống được không?
Một quân 3-3 chưa phải nhóm sống, nhưng nó có nhiều khả năng sống trong góc nếu được đi thêm vài nước. Đó là lý do xâm nhập 3-3 thường thành công khi góc chưa được khép.
