Tiểu mục (điểm 3-4) là cách chiếm góc truyền thống, cân bằng giữa đất và thế. Nhưng quân tiểu mục đứng lệch về một phía, nên góc chưa thật sự chắc. Bên có tiểu mục thường muốn đi thêm một nước khép góc; bên kia muốn tiếp cận trước khi góc được khép. Cuộc tranh chấp này là nguồn gốc của nhiều định thức quen thuộc.
Vì sao tiểu mục cần khép
Quân tiểu mục ở dòng thứ ba từ một mép và dòng thứ tư từ mép kia. Phía dòng thứ tư, góc còn khoảng trống để đối phương chen vào. Một nước khép, đặt thêm một quân gần đó, biến góc thành vùng đất chắc chắn, và thường tạo một khung hướng ra cạnh.
Khép góc là một nước hậu thủ: sau khi khép, đối phương được đi chỗ khác. Vì vậy nó chỉ đáng đi khi không có nước nào lớn hơn hoặc gấp hơn, xem nước lớn và nước gấp.
Các hướng tiếp cận tiểu mục
Bên muốn chia góc có thể tiếp cận từ phía còn trống. Tương tự như với điểm sao (tiếp cận điểm sao), có tiếp cận thấp (dòng thứ ba) và tiếp cận cao (dòng thứ tư). Mỗi kiểu dẫn đến những định thức khác nhau:
- Tiếp cận thấp thường dẫn đến kết quả chia đất: mỗi bên một phần góc và cạnh.
- Tiếp cận cao thường dẫn đến kết quả bên tiểu mục lấy đất góc, bên tiếp cận lấy thế hướng ra ngoài.
Bên tiểu mục trả lời thế nào
Giống như với điểm sao, có ba hướng chính:
- Đáp để giữ góc hoặc dựng thế, dẫn đến một định thức ổn định.
- Kẹp quân tiếp cận, nếu có quân hỗ trợ ở cạnh đó.
- Bỏ đi chỗ khác, nếu có nước lớn hơn trên bàn, chấp nhận góc bị chia thêm.
Lựa chọn giữa ba hướng này phụ thuộc vào vị trí các quân khác, nguyên tắc được nói trong chọn định thức theo hướng.
Một kết quả điển hình để hình dung
Hãy hình dung một kết quả chia đất thường gặp: bên tiểu mục giữ góc với vài quân thấp, bên tiếp cận có một nhóm nhỏ sống dọc cạnh bên cạnh. Cả hai đều ổn định, không ai phải lo nhóm chết, và lượt đi tiếp thuộc về một bên. Người mới không cần nhớ từng nước; chỉ cần nhận ra "góc đã chia xong và cả hai đều an toàn" là đã hiểu định thức.
Lỗi thường gặp
- Khép góc quá sớm trong khi còn góc trống khác: nước khép chậm, đối phương chiếm góc lớn hơn.
- Tiếp cận rồi không chuẩn bị chỗ sống: bị kẹp và nhóm tiếp cận bị tấn công suốt ván.
- Chọn kết quả làm thế hướng vào đất vững của đối phương: thế vô dụng.
Bàn 13×13
Trên bàn 13×13, tiểu mục là c4 hoặc d3 và các điểm tương ứng. Cạnh ngắn nên khép góc trở nên giá trị hơn tương đối, và tiếp cận thường dẫn ngay đến giao tranh. Thử cả hai vai trên trang chủ với bàn 13×13.
Khép góc theo hướng nào
Quân tiểu mục có thể được khép theo vài hướng: khép thấp dọc cạnh, khép cao hơn một dòng, hay khép xa hơn. Mỗi kiểu khép cho góc một hình dáng khác: khép thấp chắc đất nhất, khép cao hướng ra trung tâm nhiều hơn, khép xa bao được vùng rộng hơn nhưng để lại chỗ hở. Khi mới học, khép thấp dọc cạnh là lựa chọn dễ hiểu và an toàn.
Điều cần tránh: khép góc ở phía mà cạnh đó đã có quân vững của đối phương gần kề. Khép như vậy làm góc chắc nhưng không mở ra được vùng đất nào mới, gần giống đặt quân sát tường của mình.
Tiếp cận tiểu mục trên bàn 19×19 và 13×13
Trên bàn 19×19, tiếp cận tiểu mục có nhiều khoảng trống để mở rộng sau đó, nên kết quả chia đất thường thoải mái cho cả hai. Trên bàn 13×13, cạnh ngắn hơn nhiều: quân tiếp cận có ít chỗ để mở rộng, và bên tiểu mục kẹp dễ hơn. Vì vậy trên 13×13, trước khi tiếp cận, hãy chắc rằng mình có chỗ sống hoặc có quân gần đó để hỗ trợ.
Một góc nhìn đơn giản
Nếu thấy các biến tiếp cận quá rối, hãy nhớ một câu: bên tiểu mục muốn góc, bên tiếp cận muốn cạnh. Hầu hết kết quả hợp lý đều chia như vậy: một bên giữ góc chắc, bên kia có chỗ đứng ở cạnh bên cạnh. Khi cả hai bên đều ổn định và không nhóm nào yếu, góc coi như đã giải quyết xong.
Câu hỏi thường gặp
Có phải lúc nào cũng nên khép góc tiểu mục?
Không. Khép góc là hậu thủ. Nếu có góc trống hoặc nước gấp, những nước đó thường ưu tiên hơn.
Tiếp cận tiểu mục có rủi ro không?
Có, nếu đối phương kẹp và bạn không có quân hỗ trợ. Hãy chuẩn bị chỗ sống hoặc đường chạy trước khi tiếp cận.
Tiểu mục hay điểm sao hợp với người mới hơn?
Điểm sao đơn giản hơn vì chỉ cần một nước. Tiểu mục dạy thêm khái niệm khép góc và hậu thủ, nên thử sau khi đã quen điểm sao.
Sau định thức, ai được đi tiếp?
Tuỳ chuỗi nước. Một phần của hiểu định thức là biết ai giữ tiên thủ, vì đó là quyền chọn nước lớn tiếp theo.
Nên học tiểu mục qua sơ đồ hay qua ván?
Qua cả hai, nhưng ván thật quan trọng hơn. Mỗi ván có tranh chấp ở góc tiểu mục, xem lại và tự hỏi kết quả có cân bằng không.
Nếu đối phương tiếp cận mà mình bỏ đi thì góc có mất không?
Không mất ngay, nhưng đối phương có thể đi thêm một nước ở góc và lấy phần lớn hơn. Bạn đổi lại được nước ở chỗ khác. Đáng hay không tuỳ giá trị hai nơi.
Khép góc và mở rộng cạnh cùng lúc có được không?
Có những nước vừa làm góc chắc hơn vừa hướng ra cạnh, nên được coi là nước khép tốt. Nhưng một nước không thể làm mọi việc; hãy chọn điều quan trọng nhất theo toàn bàn.
Có nên tiếp cận khi góc tiểu mục đã được khép?
Khi góc đã khép, tiếp cận thường không còn lấy được gì ở góc; khi đó nên nghĩ tới việc thu hẹp khung của đối phương từ cạnh thay vì tiếp cận góc.
